Η νέα τροπολογία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που κατατέθηκε στο πολυνομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της ενεργειακής, πολεοδομικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας, εισάγει μια κρίσιμη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση μπορεί να παρεμβαίνει σε περιοχές όπου εκπονείται Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Ε.Π.Σ.), μεταβάλλοντας ουσιαστικά το ισοζύγιο μεταξύ σχεδιασμού, ανάπτυξης και εκτέλεσης δημοσίων έργων.
Μέχρι σήμερα, το άρθρο 8 του ν. 4447/2016 παρείχε στη διοίκηση τη δυνατότητα να αναστείλει την έκδοση νέων οικοδομικών αδειών σε περιοχές υπό πολεοδομικό σχεδιασμό, προκειμένου να αποτραπούν νέες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τις προβλέψεις του υπό κατάρτιση σχεδίου. Με τη νέα διάταξη, όμως, η παρέμβαση διευρύνεται σημαντικά: πλέον δεν περιορίζεται μόνο στο “πάγωμα” νέων αδειοδοτήσεων, αλλά επεκτείνεται και στη δυνατότητα αναστολής ήδη εξελισσόμενων οικοδομικών εργασιών, εφόσον αυτές αφορούν δημόσιους ή δημοτικούς φορείς.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα, καθώς εισάγει ένα νέο εργαλείο προληπτικού ελέγχου, επιτρέποντας στο ΥΠΕΝ να διακόπτει έργα που βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης όταν εκτιμάται ότι ενδέχεται να δημιουργήσουν τετελεσμένα αντίθετα προς τον υπό διαμόρφωση χωρικό σχεδιασμό. Για να ενεργοποιηθεί η διαδικασία απαιτείται αιτιολογημένη εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, καθώς και γνώμη του αρμόδιου Κεντρικού Συμβουλίου (ΚΕΣΥΠΟΘΑ), γεγονός που προσδίδει θεσμική βαρύτητα αλλά και ενισχυμένη γραφειοκρατική διαδρομή.
Στην αιτιολογική βάση της ρύθμισης, το Υπουργείο επιχειρεί να αποτρέψει τον κίνδυνο να υλοποιούνται δημόσια έργα ή δημοτικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να ακυρώσουν στην πράξη τον στρατηγικό σχεδιασμό ενός Ε.Π.Σ. πριν αυτός ολοκληρωθεί. Με άλλα λόγια, η διοίκηση επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι ο χωρικός σχεδιασμός δεν θα υπονομεύεται από προγενέστερες παρεμβάσεις, ευθυγραμμίζοντας τα Ε.Π.Σ. με τις αντίστοιχες ασφαλιστικές δικλείδες που ήδη εφαρμόζονται στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (Τ.Π.Σ.).
Ωστόσο, η νέα δυνατότητα γεννά σοβαρά ερωτήματα ασφάλειας δικαίου και διοικητικής προβλεψιμότητας. Η δυνατότητα διακοπής εργασιών που έχουν ήδη ξεκινήσει με νόμιμες άδειες δημιουργεί ένα νέο επίπεδο αβεβαιότητας για δημόσιους οργανισμούς, δήμους, τεχνικές υπηρεσίες και αναδόχους, καθώς έργα σχολικών μονάδων, δημοτικών κτιρίων, κοινωφελών εγκαταστάσεων ή άλλων δημοσίων υποδομών θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπα με αιφνίδια παύση, παρά το γεγονός ότι είχαν ήδη λάβει εγκρίσεις.
Αυτό μεταφράζεται πρακτικά σε αυξημένο συμβατικό και οικονομικό ρίσκο. Οι ανάδοχοι δημοσίων έργων ενδέχεται να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για καθυστερήσεις, στασιμότητα ή διακοπή εργασιών, γεγονός που μπορεί να αυξήσει σημαντικά το τελικό δημοσιονομικό κόστος για δήμους και δημόσιους φορείς. Παράλληλα, οι τεχνικές υπηρεσίες των ΟΤΑ θα πρέπει πλέον να αξιολογούν όχι μόνο την πολεοδομική ωριμότητα ενός έργου, αλλά και τον κίνδυνο θεσμικής αναστολής λόγω μελλοντικού σχεδιασμού.
Ένα ακόμη σημείο προβληματισμού είναι η επιλεκτική εφαρμογή της διάταξης αποκλειστικά σε δημόσιους ή δημοτικούς φορείς. Η εξαίρεση των ιδιωτικών επενδύσεων από τη δυνατότητα αναστολής ήδη εκτελούμενων εργασιών δημιουργεί μια ιδιότυπη ασυμμετρία στην αγορά, όπου τα δημόσια έργα κοινής ωφέλειας αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη κανονιστική έκθεση από ορισμένες ιδιωτικές αναπτύξεις. Αυτό μπορεί να εγείρει ζητήματα ίσης μεταχείρισης αλλά και στρατηγικού σχεδιασμού τοπικών αρχών.
Για τους μελετητές και πολεοδόμους, η τροπολογία λειτουργεί ως ισχυρό εργαλείο “παγώματος” της υφιστάμενης κατάστασης μέχρι την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, όμως απαιτεί εξαιρετικά προσεκτική χρήση. Η έλλειψη σαφώς εξειδικευμένων τεχνικών κριτηρίων για το πότε ένα έργο θεωρείται ότι “ανατρέπει” την ουσία ενός σχεδίου αφήνει σημαντικό περιθώριο διοικητικής ερμηνείας, γεγονός που δυνητικά μπορεί να οδηγήσει σε προσφυγές και δικαστικές συγκρούσεις, ιδιαίτερα στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η νέα διάταξη λειτουργεί και ως μήνυμα προς δήμους και δημοτικές επιχειρήσεις ότι ο χρονισμός υλοποίησης έργων σε περιοχές με υπό εκπόνηση Ε.Π.Σ. αποκτά πλέον στρατηγική σημασία. Ο σχεδιασμός δημοτικών επενδύσεων δεν θα μπορεί να αποσυνδέεται από το πολεοδομικό status της περιοχής, καθώς η κεντρική διοίκηση αποκτά ουσιαστικότερο ρόλο στον έλεγχο της χρονικής εξέλιξης.
Συνολικά, η τροπολογία δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική νομοθετική βελτίωση, αλλά μια βαθύτερη μετατόπιση προς ισχυρότερο κρατικό έλεγχο επί της εξέλιξης έργων σε πολεοδομικά ευαίσθητες ζώνες. Αν εφαρμοστεί με σαφή τεχνικά κριτήρια, μπορεί να προστατεύσει τον στρατηγικό χωρικό σχεδιασμό. Αν όμως λειτουργήσει με ευρεία διακριτική ευχέρεια, ενδέχεται να προσθέσει νέα επίπεδα αβεβαιότητας, καθυστερήσεων και νομικών εμπλοκών, ιδιαίτερα για τους δήμους και τις δημόσιες υποδομές που ήδη δοκιμάζονται από σύνθετα διοικητικά και χρηματοδοτικά πλαίσια.
Άρθρο 1
Δυνατότητα αναστολής οικοδομικών εργασιών σε περιοχές που εκπονείται Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο – Τροποποίηση παρ. 8 άρθρου 8 ν. 4447/2016
Στην παρ. 8 του άρθρου 8 του ν. 4447/2016 (Α΄ 241), περί ειδικών πολεοδομικών σχεδίων, οι λέξεις «ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας» αντικαθίστανται από τις λέξεις «καθώς και αναστολή εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος» και η παρ. 8 διαμορφώνεται ως εξής:
«8. Κατά τη διαδικασία εκπόνησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου και εφόσον η προτεινόμενη ανάπτυξη αφορά σε δημόσιο ή δημοτικό φορέα, μπορεί να επιβάλλεται, ύστερα από γνώμη του αρμόδιου Κεντρικού Συμβουλίου και σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις, αναστολή χορήγησης οικοδομικών αδειών για ορισμένες χρήσεις είτε σε όλη την περιοχή του σχεδίου είτε σε μέρος αυτής, καθώς και αναστολή εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.».
Δείτε εδώ το νομοσχέδιο και την τροπολογία
Πηγή myota.gr
