Η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση που άνοιξε η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την «Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ευάλωτων Προσώπων» δεν αφορά μόνο τον κεντρικό κρατικό σχεδιασμό για πρόσφυγες, μετανάστες και άλλες ευάλωτες κατηγορίες πολιτών τρίτων χωρών, αλλά δημιουργεί και ένα νέο, πιο απαιτητικό πεδίο αρμοδιοτήτων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Για τους δήμους, η στρατηγική αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη θεσμικό κείμενο κοινωνικής πολιτικής· συνιστά ουσιαστικά μια νέα αρχιτεκτονική παρέμβασης, στην οποία οι δημοτικές κοινωνικές υπηρεσίες καλούνται να λειτουργήσουν ως τοπικός επιχειρησιακός βραχίονας ενός εθνικού μηχανισμού προστασίας.
Η στρατηγική, που τέθηκε σε διαβούλευση από τις 30 Απριλίου έως τις 14 Μαΐου 2026 μέσω του opengov.gr, εισάγει τρεις βασικούς πυλώνες: ενίσχυση του πλαισίου προστασίας, ενίσχυση πρόσβασης σε υπηρεσίες και δικαιώματα, και ανάπτυξη μηχανισμού ανταπόκρισης μέσω συντονισμού, εκπαίδευσης και διαχείρισης δεδομένων. Πίσω όμως από τη γενική αυτή διατύπωση, για τους ΟΤΑ διαμορφώνεται μια πολύ πιο συγκεκριμένη πραγματικότητα: οι δήμοι μετατρέπονται σταδιακά σε κρίσιμους κόμβους πρώτης γραμμής για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση, την παραπομπή και τη συνεχή υποστήριξη ευάλωτων προσώπων.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας δομής βρίσκονται τα Κέντρα Κοινότητας και ιδιαίτερα τα Κέντρα Ένταξης Μεταναστών (ΚΕΜ), τα οποία η ίδια η στρατηγική αναγνωρίζει ως βασικό θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μέσα από αυτά, οι δήμοι δεν περιορίζονται πλέον σε μια τυπική κοινωνική εξυπηρέτηση, αλλά καλούνται να αναλάβουν ρόλο τοπικού σημείου αναφοράς για ενημέρωση, συμβουλευτική, διασύνδεση με κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες, καθώς και για την υποστήριξη πρόσβασης σε βασικά αγαθά και διοικητικές διαδικασίες. Πρόκειται ουσιαστικά για ενίσχυση μιας μορφής τοπικής κοινωνικής διακυβέρνησης με σαφώς μεγαλύτερο διοικητικό και επιχειρησιακό βάρος.
Παράλληλα, η στρατηγική προβλέπει μηχανισμούς διασύνδεσης της Γενικής Γραμματείας με τις δομές των δήμων, δημιουργώντας ένα πιο οργανωμένο σύστημα παραπομπής και διαχείρισης υποθέσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, τα Κέντρα Κοινότητας, οι δομές αστέγων και οι συναφείς δημοτικές υπηρεσίες θα χρειαστεί να λειτουργούν σε στενότερο συντονισμό με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, την ΕΛ.ΑΣ., τα νοσοκομεία και άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Για πολλούς δήμους, ειδικά αστικούς ή δήμους με αυξημένες μεταναστευτικές και κοινωνικές πιέσεις, αυτό προοιωνίζεται αυξημένες ανάγκες σε στελέχωση, επιμόρφωση προσωπικού, ψηφιακή καταγραφή και διοικητική επάρκεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για εκπαίδευση, ημερίδες και ανάπτυξη τοπικών μηχανισμών ανταπόκρισης. Οι Διευθύνσεις Κοινωνικών Υπηρεσιών των δήμων αναμένεται να ενταχθούν σε ένα πιο δομημένο πλαίσιο διαχείρισης σύνθετων κοινωνικών περιστατικών, από ασυνόδευτους ανηλίκους έως θύματα βίας ή εμπορίας ανθρώπων. Αυτό πρακτικά αναβαθμίζει τις ευθύνες των ΟΤΑ, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει κρίσιμη συζήτηση για το κατά πόσο οι υπάρχοντες πόροι και οι σημερινές δημοτικές υποδομές επαρκούν για να ανταποκριθούν σε αυτόν τον ρόλο.
Για την Αυτοδιοίκηση, η διαβούλευση αυτή έχει λοιπόν διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, προσφέρει ένα πιο συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο που μπορεί να βελτιώσει τον συντονισμό και να ενισχύσει την κοινωνική προστασία σε τοπικό επίπεδο. Από την άλλη, δημιουργεί τον κίνδυνο περαιτέρω μεταφοράς σύνθετων κοινωνικών αρμοδιοτήτων προς τους δήμους χωρίς την αναγκαία, αντίστοιχη ενίσχυση σε χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό και εξειδικευμένη υποστήριξη.
Σε μια περίοδο όπου οι δήμοι ήδη σηκώνουν σημαντικό βάρος σε κοινωνική πολιτική, παιδική προστασία, αστεγία, προνοιακές δομές και ένταξη, η Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ευάλωτων Προσώπων μπορεί να εξελιχθεί είτε σε εργαλείο ουσιαστικής θεσμικής ενδυνάμωσης είτε σε ακόμη μία περίπτωση διεύρυνσης αρμοδιοτήτων χωρίς επαρκή αυτοδιοικητική θωράκιση. Γι’ αυτό και η συμμετοχή των δήμων, των ΠΕΔ, της ΚΕΔΕ και των κοινωνικών υπηρεσιών στη δημόσια διαβούλευση δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά κρίσιμο πεδίο παρέμβασης για το πώς θα διαμορφωθεί στην πράξη ο νέος χάρτης κοινωνικής προστασίας στην Ελλάδα.
Δείτε εδώ το υλικό της Διαβούλευσης
Πηγή myota.gr
