Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων από το Δημόσιο φέρνει η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών με θέμα την εφαρμογή του άρθρου 3 του ν. 5293/2026, ενός νόμου που εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια δημιουργίας «ενός κράτους πιο φιλικού στον πολίτη».
Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, περιορίζοντας δραστικά την ανάγκη προσκόμισης εγγράφων, πιστοποιητικών και βεβαιώσεων που ήδη βρίσκονται στα αρχεία του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ. Αντί αυτών, οι πολίτες θα μπορούν πλέον να υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση, έως ότου ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαλειτουργικότητες μεταξύ των υπηρεσιών.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι η δημόσια διοίκηση υποχρεούται να αποδέχεται υπεύθυνες δηλώσεις σε αντικατάσταση δικαιολογητικών που τηρούνται ήδη σε δημόσια αρχεία και δεν μπορούν να αντληθούν αυτόματα από τις υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να λειτουργεί ως «διαμεσολαβητής» ανάμεσα σε διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες μεταφέροντας έγγραφα από γραφείο σε γραφείο.
Τι προβλέπει η νέα διαδικασία
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, όταν απαιτούνται δικαιολογητικά που υπάρχουν ήδη σε υπηρεσίες του Δημοσίου, των δήμων ή άλλων ΝΠΔΔ, αλλά δεν μπορούν να αντληθούν μέσω διαλειτουργικότητας, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να τα αντικαταστήσει με υπεύθυνη δήλωση.
Η διαδικασία διαφοροποιείται ανάλογα με το αν η διοικητική πράξη προκαλεί οικονομική επιβάρυνση στο Δημόσιο ή στους ΟΤΑ.
Στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει οικονομική επιβάρυνση, η υπηρεσία οφείλει να εκδίδει άμεσα τη διοικητική πράξη και στη συνέχεια να αναζητά τα δικαιολογητικά και να ελέγχει την ακρίβεια της δήλωσης εντός τριών μηνών.
Αντίθετα, όταν η διοικητική πράξη συνεπάγεται δαπάνη για το Δημόσιο, τον δήμο ή άλλο ΝΠΔΔ, η υπηρεσία πρέπει πρώτα να αναζητήσει τα δικαιολογητικά και να ολοκληρώσει τη διαδικασία εντός τριών μηνών από την αίτηση.
Αυστηρές κυρώσεις για ψευδείς δηλώσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους ελέγχους και στις κυρώσεις για ψευδείς δηλώσεις. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι σε περίπτωση ανακριβούς υπεύθυνης δήλωσης:
- ανακαλείται η διοικητική πράξη,
- επιβάλλονται πρόστιμα από 2.000 έως 50.000 ευρώ,
- καταλογίζονται αχρεωστήτως καταβληθείσες δαπάνες,
- ενημερώνεται η Εισαγγελία για το ποινικό αδίκημα της ψευδούς δήλωσης.
Παράλληλα, δημιουργείται κεντρικό μητρώο ανακληθεισών διοικητικών πράξεων στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ώστε να καταγράφονται περιπτώσεις καταχρηστικής χρήσης του μέτρου.
Τι σημαίνει για τους δήμους
Η εγκύκλιος αφορά άμεσα και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς οι δήμοι καλούνται να προσαρμόσουν γρήγορα τις διοικητικές τους διαδικασίες.
Το Υπουργείο ζητά από τις υπηρεσίες να εντοπίσουν άμεσα τις διαδικασίες όπου μπορεί να εφαρμοστεί η νέα διάταξη και να δημιουργήσουν πρότυπες υπεύθυνες δηλώσεις διαθέσιμες τόσο ηλεκτρονικά όσο και σε έντυπη μορφή.
Παράλληλα, οι υπηρεσίες υποχρεούνται να αναζητούν αυτεπάγγελτα τα στοιχεία από άλλα δημόσια αρχεία, είτε μέσω διαλειτουργικότητας είτε μέσω ειδικών εφαρμογών αναζήτησης.
Η νέα διαδικασία αναμένεται να μειώσει σημαντικά τη γραφειοκρατία σε κρίσιμες υπηρεσίες των δήμων, όπως κοινωνικές παροχές, αδειοδοτήσεις, βεβαιώσεις και διοικητικές πράξεις καθημερινής εξυπηρέτησης πολιτών.
Ωστόσο, η επιτυχία του μέτρου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ψηφιακή ετοιμότητα των υπηρεσιών, τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και την επάρκεια προσωπικού για τη διενέργεια των απαραίτητων ελέγχων.
Η εγκύκλιος υπογραμμίζει επίσης ότι η άρνηση εφαρμογής της νέας διαδικασίας από αρμόδιους υπαλλήλους μπορεί να συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.
Τέλος, επισημαίνεται ότι η δυνατότητα υποβολής υπεύθυνων δηλώσεων ισχύει ήδη από τη δημοσίευση του νόμου στις 7 Απριλίου 2026 και δεν εξαρτάται από την έναρξη λειτουργίας του νέου μητρώου, η οποία έχει προγραμματιστεί για την 1η Ιουνίου 2026.
Πηγή myota.gr
